LaVeyaans satanisme
De filosofie van Anton LaVey en de Church of Satan. Satan staat symbool voor individualisme, eigenbelang en het aardse leven.
Een Nederlandstalig naslagwerk
Satanisme,
van dichtbij.
Wat satanisten geloven, waar de verschillen liggen en hoe de stromingen zijn ontstaan. Een wegwijzer in religie, filosofie en cultuur.
01 / De index
Stromingen & organisaties
Een ingang naar dertien onderwerpen. Lees wat een stroming kenmerkt, waar zij vandaan komt en hoe zij zich tot andere tradities verhoudt.
The Satanic Temple
Een niet-theïstische organisatie, bekend om haar activisme rond godsdienstvrijheid en de scheiding van kerk en staat.
The Satanic Church
The High Satanic Church is een onafhankelijke theïstische congregatie, opgericht in 2026. Haar activiteiten vinden voornamelijk online plaats.
Theïstisch satanisme
Tradities waarin Satan als een werkelijke geestelijke entiteit wordt gezien. Overtuigingen en praktijken verschillen per gemeenschap en beoefenaar.
Luciferianisme
Lucifer als lichtbrenger: kennis, inzicht en persoonlijke ontwikkeling. Binnen deze stroming bestaan zowel symbolische als theïstische opvattingen.
Setianism
De traditie rond de Egyptische god Set en de Temple of Set. Centraal staat Xeper: het bewust ontwikkelen van het zelf.
Demonolatrie
De verering van demonen als godheden of spirituele gidsen, met uiteenlopende rituele en polytheïstische praktijken.
Draconisch satanisme
Een esoterisch pad rond de draak, de Qliphoth en magische zelfontwikkeling. Onder meer verbonden met Dragon Rouge.
Typhonian traditie
Het werk van Kenneth Grant, voortbouwend op Thelema en esoterische interpretaties van de god Typhon.
Anti-kosmisch satanisme
Chaos-gnostische tradities die de geordende kosmos als beperking beschouwen. Achtergrond, denkbeelden en controverses.
Esthetisch & cultureel satanisme
Satanische motieven in literatuur, muziek en beeldende kunst. Van de romantische rebel tot hedendaagse subculturen.
Order of Nine Angles (O9A)
Waarschuwing
De O9A wordt door meerdere overheden en onderzoeksinstanties geclassificeerd als extremistisch en terrorisme-bevorderend. Deze vermelding dient uitsluitend informatieve doeleinden.
Een Brits occult netwerk met extreemrechtse denkbeelden. Het profiel behandelt de ideologie en de gedocumenteerde controverses.
Joy of Satan Ministries
Let op
Joy of Satan is door meerdere bronnen, waaronder de SPLC, in verband gebracht met neonazisme en antisemitisme. De oprichtster was getrouwd met een leider van de National Socialist Movement.
Een online beweging die satanisme met eigen esoterische opvattingen verbindt. Het profiel bespreekt ook de banden met extreemrechts.
Geen onderwerpen gevonden. Probeer een andere zoekterm of een ruimer filter.
02 / Achtergrond
Wat is satanisme?
Satanisme omvat verschillende religieuze en filosofische tradities. Ze delen een verwijzing naar Satan, maar geven daar uiteenlopende betekenissen aan. Voor de ene satanist is Satan een symbool van onafhankelijkheid; voor de andere een godheid.
Dat onderscheid helpt om de stromingen te begrijpen. De Church of Satan en The Satanic Temple nemen een niet-theïstisch standpunt in. Binnen het theïstisch satanisme spelen geloof en verering juist een rol. Ook daar bestaat geen gezamenlijke leer die iedereen volgt.
Daarnaast duikt Satan op in literatuur, kunst en muziek. Dat culturele gebruik valt niet vanzelf samen met een religieuze overtuiging. Een symbool, organisatie en levensbeschouwing zijn verschillende dingen; in dit naslagwerk komen ze elk aan bod.
Atheïstisch
Satan als symbool, zonder geloof in een bovennatuurlijke Satan.
Theïstisch
Satan als werkelijke godheid of geestelijke entiteit.
Cultureel
Satanische thema's in kunst, literatuur, muziek en identiteit.
03 / Ideeën
Filosofie & praktijk
Individualisme en zelfdeïficatie
De kern van vrijwel elke satanische filosofie is een radicaal individualisme: het individu is de hoogste autoriteit over het eigen leven. Binnen het LaVeyaans satanisme heet dit 'zelfdeïficatie' — jezelf behandelen als god in je eigen bestaan, je eigen waarden bepalen en weigeren je te onderwerpen aan extern gezag. Dat is niet hetzelfde als egoïsme in de negatieve zin van het woord; het gaat om eigenverantwoordelijkheid, authenticiteit en het afwijzen van opgelegde normen die niet op rede berusten.
Theïstische satanisten benaderen individualisme anders: voor hen is de relatie met Satan of Lucifer een persoonlijke, directe band die geen tussenpersoon (priester, kerk) vereist. In beide gevallen staat het individu centraal, niet de groep.
Het Linkerhandpad (Left Hand Path)
Het 'Linkerhandpad' is een overkoepelende term voor spirituele tradities die individuele autonomie verkiezen boven conformisme, zelfontwikkeling boven devotie aan externe goden, en die soms bewust taboes doorbreken als onderdeel van hun spirituele praktijk. Satanisme behoort tot het Linkerhandpad, in tegenstelling tot het 'Rechterhandpad' van de meeste conventionele religies, die onderwerping aan een externe godheid voorschrijven.
Het Linkerhandpad erkent de waarde van duisternis als gelijkwaardig aan licht — beide zijn noodzakelijk voor groei. De term is afkomstig uit het Sanskriet (vamachara) en werd in de westerse esoterie geïntroduceerd door Helena Blavatsky en later verder uitgewerkt door auteurs als Stephen Flowers.
Satanische magie
Binnen het satanisme worden doorgaans twee vormen van magie onderscheiden. Rituele magie (door LaVey 'Grote Magie' genoemd) werkt met dramatiek, symbolen en ceremonieel om de psychologische toestand te veranderen, de wil te concentreren en doelen te manifesteren. LaVey beschreef dit als een 'groots psychodrama' — theater voor het zelf, bedoeld om emoties te kanaliseren.
Kleine magie betreft alledaagse, subtiele beïnvloeding: overtuigingskracht, uitstraling, het begrijpen en benutten van menselijke psychologie. Theïstische tradities geloven daarnaast in letterlijke bovennatuurlijke krachten en werken met goetia (het aanroepen van demonen), sigils en energetische rituelen.
Satanische ethiek
De ethiek verschilt per stroming. Het LaVeyaans satanisme baseert ethiek op eigenbelang en wederkerigheid: wees vriendelijk voor wie dat verdient, wees hard voor wie je bedreigt. Schade aan kinderen en dieren wordt strikt verboden. The Satanic Temple hanteert de 'Seven Tenets' — zeven principes die empathie, rechtvaardigheid, wetenschappelijk denken en individuele rechten benadrukken.
Theïstische tradities baseren hun ethiek op de relatie met hun godheid. Wat alle stromingen gemeen hebben: satanisme is niet het pad van zinloos kwaad of schade aan onschuldigen. Wie dat wel propageert, wordt door de gevestigde satanistische gemeenschap verworpen.
De negen satanische zonden (LaVey)
Anton LaVey formuleerde negen 'satanische zonden' — geen zonden in religieuze zin, maar denkfouten die een satanist dient te vermijden:
- Stompzinnigheid — de kardinale zonde. Onwetendheid is geen excuus.
- Pretentie — je voordoen als iets wat je niet bent.
- Solipsisme — ervan uitgaan dat anderen voelen wat jij voelt.
- Zelfbedrog — jezelf iets wijsmaken.
- Kuddeconformisme — blindelings de massa volgen.
- Gebrek aan perspectief — het grotere plaatje niet zien.
- Het vergeten van orthodoxieën — niet leren van de geschiedenis.
- Contraproductieve trots — liever je gezicht verliezen dan toegeven.
- Gebrek aan esthetisch besef — geen gevoel voor schoonheid of stijl.
De Zeven Principes van The Satanic Temple
The Satanic Temple formuleert zijn ethiek in zeven kernprincipes (Seven Tenets):
- Men dient te streven naar mededogen en empathie voor alle levende wezens.
- De strijd voor rechtvaardigheid is een voortdurende en noodzakelijke inspanning.
- Overtuigingen moeten in overeenstemming zijn met het beste wetenschappelijke inzicht.
- De vrijheid van anderen moet worden gerespecteerd, inclusief het recht om fouten te maken.
- Geloof in het bovennatuurlijke mag geen excuus zijn voor domheid.
- Mensen zijn feilbaar, maar ook veerkrachtig en in staat tot verbetering.
- Elke vorm van tirannie moet worden weerstaan — de bescherming van het individu is de bescherming van allen.
Satanisme en politiek
Satanisme als beweging is politiek divers. LaVey was persoonlijk conservatief en sceptisch over activisme. The Satanic Temple is uitgesproken progressief: pro-keuze, pro-LGBTQ+ en fel voorstander van scheiding van kerk en staat. Theïstische en traditionele stromingen zijn politiek nog heterogener.
Wat de meeste satanisten delen, is een afwijzing van autoritarisme en dogmatische onderdrukking — ongeacht of die van links of rechts komt. Satanisme is in essentie een filosofie van individuele soevereiniteit, en dat verdraagt zich slecht met welke vorm van totalitarisme dan ook.
04 / Beeldtaal
Symbolen en hun betekenis
Symbolen spelen een centrale rol in satanistische tradities — als psychologische focuspunten, als magische gereedschappen en als uitdrukking van identiteit.
Omgekeerd pentagram
Het bekendste satanische symbool. Vijfpuntige ster met twee punten omhoog. Staat voor de materie die prevaleert boven de geest, of de geit van Mendes (Baphomet).
Baphomet
Androgyne figuur met geitenhoorns, vleugels en menselijk lichaam. Symbool voor de balans tussen tegengestelde krachten: mannelijk en vrouwelijk, licht en donker.
De Slang / Leviathan
De slang als symbool van kennis, vrijheid en verleiding. Leviathan is het zeemonster uit de Bijbel, symbool van chaos en het oerwater.
Leviathan-kruis
Ook wel 'sulfurkruis' of 'Brimstone'. Een dubbel kruis met een oneindigheidsteken eronder. In de Church of Satan gebruikt als het satanische kruis.
De Zwarte Zon
Symbool van verborgen kennis en mystieke verlichting. Gebruikt in draconische en esoterische tradities. Let op: ook gecoöpteerd door extreemrechtse groeperingen.
666 — Getal van het Beest
Afkomstig uit de Openbaring van Johannes. Oorspronkelijk waarschijnlijk verwijzend naar keizer Nero. In satanisme omarmd als symbool van menselijkheid boven goddelijkheid.
Omgekeerd kruis
Oorspronkelijk het Petruskruis (Petrus werd ondersteboven gekruisigd). Aangenomen als anti-christelijk symbool, als uitdrukking van weerstand tegen kerkelijk gezag.
Oog van Horus
Gebruikt in tradities met Egyptische verbindingen, zoals setianism. Staat voor waakzaamheid, bescherming en het goddelijk zelf.
Sigil van Lucifer
Een geometrisch symbool dat Lucifer vertegenwoordigt, afgeleid uit de Grimorium Verum (18e eeuw). Veelgebruikt in luciferianisme en theïstisch satanisme.
05 / Personen
Namen uit de geschiedenis
Van historische denkers tot hedendaagse oprichters — deze mensen hebben het satanisme gevormd zoals we het nu kennen.
Anton Szandor LaVey
1930 – 1997
Oprichter van de Church of Satan (1966) en auteur van de Satanic Bible (1969). De invloedrijkste figuur in de moderne geschiedenis van het satanisme. LaVey codificeerde een atheïstische filosofie en een theatraal ritueel systeem dat de basis vormt voor het LaVeyaans satanisme.
Michael Aquino
1946 – 2019
Voormalig hogepriester van de Church of Satan en oprichter van de Temple of Set (1975). Aquino geloofde daadwerkelijk in Set als metafysische entiteit en brak met LaVey over de kwestie van theïsme. Zijn werk 'Black Magic' is een standaardtekst binnen setianism.
Lucien Greaves
1981 – heden
Medeoprichter en woordvoerder van The Satanic Temple. Greaves (pseudoniem) is het gezicht van het moderne satanistische activisme. Hij voerde talloze rechtszaken over scheiding van kerk en staat en heeft het publieke beeld van satanisme ingrijpend veranderd.
Aleister Crowley
1875 – 1947
Hoewel Crowley zichzelf geen satanist noemde, was zijn invloed op het occultisme en indirect op het satanisme enorm. Oprichter van Thelema ('Do what thou wilt shall be the whole of the Law'), lid van de Golden Dawn en de O.T.O. Zijn werk inspireerde talloze satanische tradities.
Kenneth Grant
1924 – 2011
Oprichter van de Typhonian O.T.O. en leerling van Crowley. Grant ontwikkelde de Typhonian traditie die de 'Nightside' van de kabbala en Lovecraftiaanse kosmische horror als occulte systemen hanteert. Zijn 'Typhonian Trilogies' zijn fundamenteel voor esoterisch satanisme.
Thomas Karlsson
1972 – heden
Zweedse occultist en oprichter van Dragon Rouge (1989). Auteur van 'Qabalah, Qliphoth and Goetic Magic', een standaardwerk in de draconisch-kabbalistische traditie. Karlsson bracht Qliphothische magie, demonolatrie en Linkerhandpad-esoterie samen tot een coherent systeem.
Michael W. Ford
1972 – heden
Productief auteur en oprichter van de Greater Church of Lucifer en de Order of Phosphorus. Ford schreef meer dan dertig boeken over luciferianisme, goetia en het Linkerhandpad. Zijn 'Liber HVHI' en 'Book of the Witch Moon' zijn kernteksten van het moderne luciferianisme.
Peter H. Gilmore
1958 – heden
Hogepriester van de Church of Satan sinds 2001, na het overlijden van LaVey. Gilmore is auteur van 'The Satanic Scriptures' en het gezicht van het institutionele LaVeyaans satanisme. Hij heeft de organisatie door het digitale tijdperk geloodst.
John Milton
1608 – 1674
Schrijver van Paradise Lost. Hoewel geen satanist, creëerde Milton de meest invloedrijke literaire verbeelding van Satan als nobele rebel. Zijn beroemde regel 'Better to reign in Hell than serve in Heaven' is de directe inspiratiebron voor het romantisch individualisme in de satanische filosofie.
Karla LaVey
1952 – heden
Dochter van Anton LaVey en medeoprichtster van de Church of Satan. In 1999 richtte zij de First Satanic Church op in San Francisco, als voortzetting van haar vaders oorspronkelijke visie op het LaVeyaans satanisme.
06 / Wegwijzer
Organisaties
Van historische kerken tot moderne activistische bewegingen — een overzicht van de belangrijkste satanistische organisaties wereldwijd.
Church of Satan
churchofsatan.comDe oudste en bekendste satanistische organisatie, in 1966 opgericht door Anton LaVey in San Francisco. Gebaseerd op de Satanic Bible. Atheïstisch en individualistisch. Lidmaatschap is betaald en selectief. De Church of Satan kent geen lokale afdelingen maar heeft individuele leden verspreid over de wereld, ook in Nederland.
The Satanic Temple
thesatanictemple.comOpgericht in 2013, inmiddels een van de grootste satanistische organisaties ter wereld. Erkend als religie in de VS (IRS 501(c)(3)). Sterk activistisch: TST voert rechtszaken, lobbyt voor scheiding van kerk en staat en strijdt voor burgerrechten. Heeft chapters in tientallen steden, waaronder een Benelux-chapter. Gratis lidmaatschap beschikbaar.
The Satanic Church
thesatanicchurch.org ↗Een onafhankelijke theïstische congregatie, ook bekend als The High Satanic Church. De eigen website vermeldt 15 maart 2026 als oprichtingsdatum. De gemeenschap werkt online en is niet verbonden aan de Church of Satan of The Satanic Temple.
Lees het profiel →Temple of Set
xeper.orgOpgericht in 1975 door Michael Aquino. Vereert Set als werkelijke metafysische entiteit. Nadruk op intellectuele en magische zelfontplooiing via het concept 'Xeper' ('worden'). De Temple of Set kent een complexe hiërarchie van graden en Orders, elk met een eigen occult aandachtsgebied.
Dragon Rouge
dragonrouge.netZweedse occultistische orde, opgericht in 1989 door Thomas Karlsson. Combineert Qliphothische kabbala, draconisch satanisme en ceremoniële magie. Heeft leden in Zweden, Finland, Polen en andere Europese landen. Werkt met een gradensysteem van initiatie en intensief magisch werk.
First Satanic Church
firstsatanicchurch.comOpgericht op 31 oktober 1999 door Karla LaVey, dochter van Anton LaVey, in San Francisco. De kerk zet de oorspronkelijke visie van LaVey voort en onderscheidt zich van de Church of Satan onder leiding van Peter Gilmore. Richt zich op de filosofische en ceremoniële aspecten van het LaVeyaans satanisme.
Global Order of Satan
globalorderofsatan.comEen internationale, non-theïstische satanistische organisatie met chapters in het Verenigd Koninkrijk, Italië, de VS en elders. Progressief en activistisch, vergelijkbaar met TST maar met een meer gedecentraliseerde structuur. Zet zich in voor secularisme, individuele vrijheid en sociale rechtvaardigheid.
07 / Vragen
Veelgestelde vragen
Aanbidden satanisten letterlijk de Duivel?
De meeste hedendaagse satanisten zijn atheïsten en aanbidden helemaal niets. Satan is voor hen een krachtige metafoor voor individualisme, vrijheid en de menselijke natuur. Een kleinere groep — de theïstische satanisten — gelooft wel in Satan als werkelijke entiteit, maar ook zij beschouwen hem doorgaans als weldoener en lichtbrenger, niet als het kwaadaardige monster uit de christelijke theologie.
Is satanisme gevaarlijk of crimineel?
Nee. De overgrote meerderheid van satanisten zijn gewone mensen die de wet respecteren. De meeste satanistische organisaties verbieden expliciet geweld, schade aan kinderen of dieren, en crimineel gedrag. De 'Satanic Panic' van de jaren tachtig en negentig — waarbij satanisten werden beschuldigd van ritueel misbruik — is door uitgebreid forensisch en juridisch onderzoek volledig weerlegd. Het betrof een morele paniek op basis van valse beschuldigingen en suggestieve ondervragingstechnieken.
Kun je gewoon een normaal leven leiden als satanist?
Zeker. De meeste satanisten zijn werkende, sociale mensen die hun filosofie integreren in hun dagelijks leven zonder dit per se openlijk te tonen. Satanisme is in de eerste plaats een levensbeschouwing — een manier van denken over jezelf, de wereld en je medemens. Rituelen zijn optioneel en worden privé of in kleine groepen beoefend. Er is geen verplichting tot welke uitingsvorm dan ook.
Wat is het verschil tussen satanisme en hekserij of wicca?
Wicca en hekserij zijn doorgaans aarde-gebaseerde spiritualiteitsvormen die werken met de Godin en de Gehoornde God, de vier elementen en de natuur. Satanisme centreert zich specifiek op Satan (als symbool of entiteit) en heeft een sterker individualistische, soms anti-religieuze filosofie. Er zijn wel overlappen: sommige satanisten beoefenen ook magie en hekserij, en beide behoren tot het brede occultistische spectrum.
Is satanisme legaal in Nederland?
Ja, volledig. In Nederland geldt vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing als grondrecht (artikel 6 van de Grondwet). Satanisme als levensbeschouwing is volledig beschermd. Er bestaan geen wetten die satanistisch geloof, uitingsvormen of organisatie verbieden. Satanisten kunnen openlijk hun overtuiging belijden, groepen vormen en ceremonies houden, zolang zij zich houden aan de Nederlandse wet.
Hoe word je satanist?
Satanisme is een levensbeschouwing, geen exclusieve club waarvoor je toestemming nodig hebt. Veel mensen beschouwen zichzelf als satanist na het lezen van de kernteksten (zoals de Satanic Bible) en het omarmen van de filosofische principes. Wie een gemeenschap zoekt, kan lid worden van organisaties als The Satanic Temple (gratis), de Church of Satan (betaald) of andere ordes. Het advies is altijd: lees, onderzoek en volg het pad dat bij je past.
Zijn er satanisten in Nederland en België?
Ja. Er zijn actieve satanisten in Nederland en België, zowel georganiseerd als individueel. The Satanic Temple heeft een Benelux-chapter met Nederlandstalige leden. De Church of Satan heeft individuele leden in Nederland. Op platforms als Reddit (r/satanism) zijn actieve Nederlandstalige satanisten te vinden. Exacte aantallen zijn niet beschikbaar, maar de gemeenschap groeit gestaag, met name online.
Wat was de 'Satanic Panic'?
De 'Satanic Panic' was een sociale hysterie in de jaren tachtig en negentig, met name in de VS, Australië en delen van Europa. Mensen werden ten onrechte beschuldigd van satanistisch ritueel misbruik van kinderen. Uitgebreid forensisch en juridisch onderzoek bewees later dat de beschuldigingen volledig ongegrond waren, gebaseerd op valse herinneringen en suggestieve ondervragingstechnieken. Veel onschuldige mensen werden desondanks veroordeeld. De Satanic Panic geldt inmiddels als een schoolvoorbeeld van massamoraalangst en gerechtelijke dwalingen.
08 / Verder lezen
Bronnen & boeken
Wil je je verder verdiepen? Hieronder vind je de belangrijkste boeken, websites en academische werken over satanisme.
The Satanic Bible
Anton Szandor LaVey (1969). Het grondleggende werk van het LaVeyaans satanisme. Bevat de 'Book of Satan', 'Book of Lucifer', 'Book of Belial' en 'Book of Leviathan'. Onmisbaar voor wie het moderne satanisme wil begrijpen.
The Satanic Scriptures
Peter H. Gilmore (2007). Verzameling essays, rituelen en filosofische teksten van de huidige hogepriester van de Church of Satan. Een actualisering van de LaVeyaanse filosofie voor de eenentwintigste eeuw.
Qabalah, Qliphoth and Goetic Magic
Thomas Karlsson (2009). Standaardwerk over de Qliphothische kabbala en draconisch satanisme. Essentieel voor wie de esoterische, magische kant van het satanisme wil doorgronden.
The Invention of Satanism
Asbjorn Dyrendal, James R. Lewis & Jesper Aa. Petersen (2016). Academisch werk over de geschiedenis en sociologie van het satanisme. Ideaal voor wie een wetenschappelijk perspectief zoekt.
Children of Lucifer
Ruben van Luijk (2016). Een uitgebreide academische studie naar de oorsprong van het moderne satanisme, van de Verlichting tot de twintigste eeuw. Geschreven door een Nederlandse onderzoeker.
Lords of the Left Hand Path
Stephen Flowers (2012). Een breed overzicht van het Linkerhandpad door de eeuwen heen, van gnostici tot de Temple of Set. Fundamenteel naslagwerk voor de historische context.
Complete Book of Demonolatry
S. Connolly. Het standaardwerk van de demonolatrische traditie. Behandelt rituelen, invocaties en de filosofie achter het vereren van demonen als spirituele gidsen.
Church of Satan
churchofsatan.com — De officiële website. Bevat artikelen, interviews, FAQ en het volledige LaVeyaanse gedachtegoed.
BezoekenThe Satanic Temple
thesatanictemple.com — Informatie over de Zeven Principes, lopende rechtszaken, chapters en lidmaatschap.
BezoekenThe Satanic Church
De eigen uitleg van de congregatie over haar overtuigingen, organisatie en gemeenschap.
Lees op de officiële website ↗